Bohater

Hufiec ZHP Radomsko od 2017 roku dumnie nosi imię Szarych Szeregów Rój „Metal”. Nadanie imienia było zwieńczeniem wielomiesięcznej kampanii „Bohater”, podczas której harcerze zgłębiali historię konspiracyjnej działalności swoich poprzedników, realizując zadania historyczne i dokumentując zmagania poszczególnych drużyn.

Geneza i powstanie Roju „Metal”

Historia ta bierze swój początek w najtrudniejszym dla Polski czasie. Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Radomska przez wojska niemieckie 3 września 1939 roku, oficjalna działalność harcerska została brutalnie przerwana. Jednak już 26 grudnia 1939 roku, trzech przedwojennych instruktorów – Witold Stasiewicz („Żelko”), Roman Rogalski („Majster”) oraz Zygmunt Piechurowski („Widłak”) – podjęło decyzję o kontynuowaniu pracy w warunkach głębokiej konspiracji. To właśnie wtedy narodził się Rój „Metal”, stanowiący konspiracyjną strukturę Radomszczańskiego Hufca Harcerzy. Aby zmylić okupanta, poszczególne ośrodki terenowe otrzymały specyficzne kryptonimy:

Ośrodek Radomsko: „Żelazo”
Ośrodek Kamieńsk: „Ogórki”
Ośrodek Kłomnice: „Cykoria”

„Dziś – Jutro – Pojutrze”: Struktura i Metodyka

Rój „Metal” nie był jedynie jednostką bojową, ale przede wszystkim szkołą charakterów działającą według programu „Dziś – Jutro – Pojutrze”. Młodzież podzielono na trzy grupy wiekowe, dostosowując zadania do ich możliwości:

Zawiszacy (12–14 lat): Najmłodsi harcerze, wywodzący się często z przedwojennych zuchów. Szkolili się w łączności, spostrzegawczości i bezpiecznym przenoszeniu meldunków, zdobywając sprawności takie jak „Bystre oko” czy „Goniec”.
Bojowe Szkoły (15–17 lat): Ta grupa zajmowała się małym sabotażem i propagandą antyniemiecką. Przygotowywali się do służby pomocniczej, przechodząc szkolenia m.in. z zakresu pierwszej pomocy i terenoznawstwa.
Grupy Szturmowe (powyżej 18 lat): Harcerze ci byli bezpośrednio podporządkowani Kedywowi Armii Krajowej. Uczestniczyli w akcjach dywersyjnych, bojowych oraz przechodzili tajne kursy podchorążych.

Walka z okupantem i spektakularne akcje

Mimo ogromnego ryzyka, harcerze Roju „Metal” przeprowadzili szereg brawurowych akcji, które podważały autorytet niemieckiej władzy w regionie:

Akcja „OKTOBER”: Szeroko zakrojona akcja propagandowa, polegająca na malowaniu haseł i rozsyłaniu listów do niemieckich rodzin, co siało wśród nich panikę i doprowadziło do opuszczenia miasta przez niektórych kolonistów.
Likwidacja Georga Schwarzmajera: 15 grudnia 1943 roku harcerze wzięli udział w wykonaniu wyroku śmierci na znienawidzonym szefie żandarmerii w Gidlach.
Zaopatrzenie i wsparcie: Rekwirowano chleb przeznaczony dla Niemców, by przekazać go partyzantom w lesie, oraz zdobywano akumulatory z niemieckich pojazdów wojskowych.

Dziedzictwo i ideały

Niezwykłym osiągnięciem komendy Roju „Metal” była troska o bezpieczeństwo podopiecznych. Przez cały okres okupacji mądrze przeprowadzono ponad 250 młodych konspiratorów – dzięki żelaznej dyscyplinie i doskonałej organizacji nikt z nich nie wpadł w ręce gestapo. Symbolem tej ciągłości stała się m.in. Drużyna Instruktorska „Cisy”, utworzona w 1943 roku, by kształcić przyszłe kadry harcerskie. Współczesny Hufiec ZHP Radomsko, przyjmując imię Szarych Szeregów Rój „Metal”, zobowiązał się do kultywowania tych samych wartości: patriotyzmu, braterstwa i gotowości do służby, które przed laty przyświecały ich bohaterom w mrocznych czasach wojny.

lipiec/sierpień: Szkolenia harcerzy i harcerek w zakresie służby sanitarnej, łączności i terenoznawstwa na obozach letnich.
sierpień: Powołanie Pogotowia Wojennego Harcerek w Radomsku pod kierownictwem dh. Henryki Lasoń-Architektowej.
1 września: Wybuch II wojny światowej i wkroczenie wojsk niemieckich do Radomska.
2 września: Śmierć dh. Jana Stoka z Kamieńska na moście pod Barczkowicami.
wrzesień: Dh Zygmunt Piechurowski ratuje sprzęt, dokumentację i bibliotekę hufca przed zniszczeniem przez wojsko.
1 listopada: Powołanie konspiracyjnego harcerstwa w Kłomnicach pod kryptonimem Ośrodek „Cykoria”.
26 grudnia: Historyczne spotkanie instruktorów (R. Rogalski, W. Stasiewicz, Z. Piechurowski), podczas którego powołano hufiec konspiracyjny Rój „Metal”. Komendantem zostaje dh Witold Stasiewicz.

marzec–kwiecień 1940: Aresztowania harcerzy i czasowe zawieszenie działalności Roju.
30 kwietnia 1940: Funkcję Komendanta Roju obejmuje hm. Walerian Wtorkiewicz.
1 maja 1940: Walerian Wtorkiewicz zakłada hurtownię „Wyroby Żelazne i Drzewne”, która staje się oficjalną „przykrywką” dla działalności konspiracyjnej.
czerwiec 1940: Rozszerzenie współpracy na miejscowości: Kamieńsk, Gomunice, Gorzkowice, Rzejowice i Gidle.
wrzesień 1941: Wizytacja Roju przez hm. Eugeniusza Stasieckiego (ps. „Piotr”, „Pomian”) z Głównej Kwatery („Pasieki”).

16 marca: Rozkaz KG AK uznający harcerzy za żołnierzy i określający zadania Szarych Szeregów w odtworzeniu Sił Zbrojnych.
marzec: Powstanie Drużyny Instruktorskiej „Cisy”.
wrzesień: Rój zostaje włączony w centralne struktury Szarych Szeregów.
listopad: Wprowadzenie podziału na trzy szczeble wiekowe: Zawisza (12–14 lat), Bojowe Szkoły (15–17 lat) i Grupy Szturmowe (powyżej 18 lat).

1 lutego: Powstanie zastępu „Orły” (dh Zygmunt Kupczyński).
czerwiec: Powołanie drużyny „Zawiszaków” w Kłomnicach przez dh. Zbigniewa Majewskiego.
październik: Przeprowadzenie samodzielnej akcji propagandowej pod kryptonimem „OKTOBER”.
15 grudnia: Udział harcerzy w akcji AK – wykonanie wyroku śmierci na szefie żandarmerii w Gidlach, Georgu Schwarzmajerze.
24 grudnia: Powstanie drużyny BS „Błękitna”. Rój zostaje włączony do nowo utworzonego Ula „Warta” z siedzibą w Kłomnicach.

5 maja 1944: Nadanie stopni podharcmistrza wyróżniającym się instruktorom Ośrodków „Ogórki” i „Żelazo”.
1 lipca 1944: Hm. Walerian Wtorkiewicz zostaje zastępcą Komendanta Ula „Warta”, a dh Witold Stasiewicz powraca na funkcję Komendanta Roju „Metal”.
sierpień 1944: Ośrodek „Ogórki” (Kamieńsk) wysyła Grupy Szturmowe do pomocy walczącej Warszawie.
12 grudnia 1944: Wydanie rozkazu o ukończeniu przez harcerzy Kursu Młodych Dowódców.
16 stycznia 1945: Wyzwolenie Radomska spod okupacji niemieckiej.
17 stycznia 1945: Zawieszenie działalności Ula „Warta” i Roju „Metal” oraz zwolnienie instruktorów i harcerzy z pełnionych funkcji.