Początki działalności i dwudziestolecie międzywojenne
Tradycje harcerskie na ziemi radomszczańskiej sięgają czerwca 1915 roku, kiedy to z inicjatywy młodych legionistów – Józefa Kowalskiego, Wacława Boka i Wacława Miki – powstał w Radomsku pierwszy oddział skautowy. Rozwój organizacji następował błyskawicznie; już w sierpniu utworzono oddział żeński. Ogromną rolę w początkowym etapie odegrał Patronat, składający się z rodziców, który wspierał skautów organizacyjnie i finansowo (m.in. wynajmując lokal, zakładając bibliotekę i szyjąc mundury). W 1917 roku skauci otrzymali swój pierwszy sztandar, a ruch zaczął rozlewać się na okoliczne miejscowości, takie jak Maluszyn, Silniczka, Koniecpol, Dziepółć, Gidle i Kamieńsk.
Ważnym sprawdzianem dla radomszczańskich harcerzy był rok 1920, kiedy to 26 ochotników wyruszyło na front w obronie Ojczyzny. Mimo dotkliwych strat (druh dowódca Nalewajko i 7 harcerzy zaginęło, 6 zostało rannych, a 9 trafiło do niewoli), organizacja nie przestała się rozwijać. W 1921 roku na mocy Rozkazu Naczelnika Harcerzy powołano Samodzielny Hufiec, którego pierwszym komendantem został dh Walerian Wtorkiewicz. Aż do wybuchu II wojny światowej harcerze aktywnie organizowali szkolenia, obozy oraz wydarzenia kulturalno-sportowe dla mieszkańców miasta.
II wojna światowa i konspiracja
Wybuch wojny w 1939 roku wymusił na harcerzach zmianę formy działania. Młodzież włączyła się w struktury „Szarych Szeregów”, tworząc jednostki konspiracyjne w ramach Roju „Metal”, należącego do Ulu „Warta”. Do ich głównych zadań należało utrzymywanie łączności, przenoszenie prasy i rozkazów oraz udział w akcjach partyzanckich. W 1943 roku w konspiracji powstały nowe drużyny: „Błękitna” (pod kierownictwem dh. Zygmunta Kupczyńskiego) oraz „Cisy” (dh. Witolda Stasiewicza), które działały aż do 1945 roku.
Okres powojenny i lata świetności
Nowa rzeczywistość polityczna po wojnie była dla harcerstwa niezwykle trudna, co ostatecznie doprowadziło do rozwiązania ZHP w 1951 roku. Zastępcze formacje (OH ZMP i OHPL) opierały się na pracy w klasach szkolnych, co uniemożliwiało stosowanie prawdziwej metodyki harcerskiej.
Przełom przyniósł Zjazd Łódzki w grudniu 1956 roku, po którym odtworzono Hufiec Powiatowy ZHP wchodzący w skład Chorągwi Ziemi Łódzkiej. Komendantką została dh. Cecylia Krzelowa. W 1965 roku hufiec otrzymał nowy sztandar od władz miasta i powiatu. Największy rozkwit organizacji przypadł na przełom lat 60. i 70. W latach 1975–1991 hufiec przynależał do Chorągwi Piotrkowskiej. W szkołach masowo powstawały prężne szczepy i drużyny specjalnościowe (reaktywowano m.in. „Błękitną” i „Cisy”), a radomszczańscy harcerze zyskali stałą bazę wypoczynkową w Białym Brzegu. Skala działalności była ogromna – w 1997 roku hufiec zrzeszał aż 3659 osób.
Reorganizacja i współczesność
Sytuacja zmieniła się drastycznie po kolejnej zmianie granic województw. Nauczyciele-instruktorzy przestali pracować w strukturach, co doprowadziło do rozpadu wielu środowisk szkolnych i gwałtownego spadku liczby członków. Harcerstwo ostatecznie wyszło ze szkół, a Komenda Hufca w Radomsku została włączona do Chorągwi Łódzkiej ZHP.
Jubileusz 100-lecia działalności
Uwieńczeniem tej bogatej historii były uroczyste obchody stulecia harcerstwa na Ziemi Radomszczańskiej, które odbyły się w czerwcu 2015 roku. Przez trzy dni Park Solidarności w Radomsku tętnił życiem jako miasteczko zlotowe, gromadząc wszystkie pokolenia instruktorów i wychowanków. Jubileusz połączył refleksję historyczną – wyrażoną poprzez wystawę w Muzeum Regionalnym oraz multimedialny „Tunel Czasu” – z nowoczesnym programem wychowawczym. Harcerze uczestniczyli w warsztatach specjalistycznych (od pierwszej pomocy po techniki wspinaczkowe i multimedia), udowadniając, że mimo stu lat na karku, radomszczańskie harcerstwo pozostaje ruchem nowoczesnym i atrakcyjnym dla współczesnej młodzieży.
Dziś, mimo historycznych zawirowań, Hufiec kontynuuje swoją misję. Opierając się na ponad stuletniej tradycji i ideach Roberta Baden-Powella, organizacja zrzesza zuchy, harcerzy i instruktorów z terenów Radomska oraz powiatów radomszczańskiego i pajęczańskiego, kształtując kolejne pokolenia młodych ludzi podczas zbiórek, biwaków i obozów.
